Aile, toplumun en temel taşı olmakla birlikte, aile birliğinin sona ermesi veya sarsılması durumunda devreye giren hukuki süreçler büyük bir hassasiyet gerektirir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Aile Hukuku, Türkiye Cumhuriyeti’ndeki uygulamalardan gerek mevzuat gerekse usul yönünden ciddi farklılıklar barındırır. Kıbrıs’ta aile hukuku uyuşmazlıkları, bu alana özel olarak kurulan ihtisas mahkemelerinde (Aile Mahkemeleri) Anglo-Sakson hukuku usulleri ve yerel yasalar harmanlanarak çözümlenmektedir.

KKTC’de aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklar tek bir medeni kanun altında toplanmamıştır. Süreçleri şekillendiren temel yasal mevzuatlar şunlardır:

• 1/1998 Sayılı Aile (Evlenme ve Boşanma) Yasası: Evlenme akdinin kurulması, boşanma sebepleri, nafaka, velayet ve boşanmanın mali sonuçlarını düzenleyen ana yasadır.
• Fasıl 339 Çeyiz ve Evlilik Malları Yasası: Evlilik birliği içinde edinilen malların paylaşımını ve çeyiz haklarını düzenleyen maddi hukuk kaynağıdır.
• KKTC Aile Mahkemelerinde boşanma davası açılabilmesi için yasanın öngördüğü haklı sebeplerden birinin varlığı ve bunun mahkeme huzurunda şahadetle (delillerle) kanıtlanması gerekir. En sık karşılaşılan boşanma gerekçeleri şunlardır:
• Evlilik Birliğinin Temelden Sarsılması: Eşler arasındaki geçimsizliğin evliliği sürdürülemeyecek boyuta getirmesi.
• Zina (Sadakatsizlik): Eşlerden birinin evlilik dışı ilişki yaşaması.
• Terk: Eşlerden birinin haklı bir nedeni olmaksızın ortak konutu en az 1 yıl süreyle terk etmesi.
• Kötü Muamele ve Ağır Hakaret: Eşin canına kastedilmesi, fiziksel veya psikolojik şiddet uygulanması.
• Ayrı Yaşama: Eşlerin en az 3 yıl boyunca fiilen ayrı yaşamış olması.
• Boşanma süreçlerinde mahkemenin en hassas yaklaştığı konu çocukların geleceğidir. KKTC Aile Hukukunda velayet takdir edilirken tek ve mutlak kriter "çocuğun yüksek menfaatidir."
• Mahkeme, anne ve babanın maddi durumundan ziyade, çocuğun yaşını, psikolojik gelişimini, eğitim hayatını ve sevgi bağını dikkate alır. Velayeti alamayan tarafın çocukla şahsi münasebet kurma hakkı (görüşme günleri) yasayla güvence altına alınır. Ayrıca velayeti alan tarafa, çocuğun masraflarına katkı sağlaması amacıyla diğer eş tarafından ödenmek üzere iştirak nafakası bağlanır.
• Eşlerin evlilik süresince edindikleri malların tasfiyesi, boşanma davasından ayrı olarak Fasıl 339 Çeyiz ve Evlilik Malları Yasası kapsamında dava edilir. KKTC’de mal paylaşımı yapılırken, tarafların söz konusu malın edinilmesine yaptıkları maddi ve manevi katkı oranı esas alınır.
• Evlilik öncesi sahip olunan veya miras yoluyla kalan mallar kişisel mal kabul edilir ve paylaşıma dahil edilmez. Evlilik birliği içinde alınan gayrimenkul veya araçlar üzerinde tarafların hak iddia edebilmesi için, evliliğe sundukları katkıyı mahkeme huzurunda ispatlamaları gerekmektedir.